Vasa Museum

Nederlands

De Vasa is ‘s werelds enig overgebleven schip uit de 17e eeuw. Meer dan 95 procent van het schip is bewaard gebleven, en versierd met honderden uit hout gesneden beelden is de Vasa een unieke kunstschat, en één van de belangrijkste toeristische trekpleisters ter wereld.

Het schip is te bezichtigen in een speciaal hiervoor gebouwd museum, dat tevens onderdak biedt aan een negental gerelateerde tentoonstellingen, een goed gesorteerde winkel en een prima restaurant. De film over de Vasa is te zien in zestien talen. Het Vasa museum trekt meer bezoekers dan enig ander museum in Scandinavië. Alleen al de Vasa is een bezoek aan Stockholm waard.

DE SCHIPBREUK

Op 10 augustus 1628 zette een groot oorlogsschip koers vanuit de haven van Stockholm. Het was de Vasa, juist gereedgekomen en vernoemd naar het wapenschild van het heersende Vasageslacht. Om deze plechtige gelegenheid luister bij te zetten vuurden haar boordkanonnen een saluutsalvo af.

Het machtige schip vaarde langzaam richting havenmond. Door een plotselinge windvlaag maakte het schip slagzij, maar de Vasa wist zich weer op te richten. Een tweede windvlaag deed het schip kapseizen. Water stroomde door de geschutspoorten naar binnen. De Vasa zonk naar de bodem, en nam daarbij zeker 30, en misschien wel 50 leden van de 150 koppige bemanning met zich mee. Het zou vervolgens 333 jaar duren voordat de Vasa het daglicht weer zou aanschouwen.

DE ONTDEKKER

Anders Franzén, een privé-onderzoeker, begon zijn speurtocht naar de Vasa begin jaren vijftig. Sinds zijn jeugd was hij gefascineerd geweest door de scheepswrakken in de buurt van het huis van zijn ouders in de archipel van Stockholm. De scheepsworm Teredo navalis, die houten scheepswrakken in zout water opvreet, gedijt niet in het brakke water van de Oostzee. Anders Franzén begreep hoe belangrijk dit feit was voor de schepen die waren vergaan in de Oostzee, en in 1956 vond hij de Vasa terug.

GROOT VOOR HAAR TIJD

De Vasa werd in Stockholm gebouwd onder leiding van de Hollandse scheepsbouwer Henrik Hybertsson. Hij werd bijgestaan door timmerlieden, schrijnwerkers, beeldhouwers, schilders, glazenmakers, zeilmakers, smeden en vele andere ambachtslui. In totaal werkten vierhonderd mensen aan de Vasa.

Het schip werd gebouwd in opdracht van koning Gustaaf II Adolf. De bouw nam ongeveer twee jaar in beslag. Het schip had drie masten, kon tien zeilen voeren, mat 52 meter van de top van de mast tot de kiel, was 69 meter lang en woog 1200 ton. Na voltooiing was de Vasa één van de sterkste schepen van haar tijd.

WAT GING ER MIS?

Vandaag de dag kunnen we precies berekenen hoe een schip moet worden ontworpen om het zeewaardig te laten zijn. In de 17e eeuw echter gebruikte men verhoudingstabellen die voorschreven hoe een goed schip moest worden gebouwd. Uit documenten van toen blijkt dat de plannen voor de Vasa gewijzigd werden toen de bouw van het schip al was begonnen.

De koning wilde een groter aantal boordkanonnen dan gebruikelijk was. Dit betekende dat de verhoudingen die voor het schip gekozen waren niet meer klopten, en dat de bouwers de nieuwe afmetingen moesten uitproberen. Met twee ingebouwde dekken voor kanonnen kreeg de Vasa een hoge constructie. Om de stabiliteit van het schip te verzekeren werden er onderin grote stenen gelegd. Maar het schip was topzwaar, en de 120 ton ballast was niet toereikend.

WAAROM WERD DE VASA GEBOUWD?

De Vasa had één van de belangrijkste schepen van de Zweedse vloot moeten worden. Ze had 64 kanonnen aan boord, waarvan het merendeel 24 ponders (deze konden kogels afvuren die meer dan 24 pond wogen, ofwel meer dan 11 kilo). Zweden had een twintigtal oorlogsschepen, maar niet één had zoveel of zulk zwaar geschut als de Vasa.

De Vasa had waarschijnlijk koers moeten zetten naar Polen, dat al jarenlang de voornaamste vijand van Zweden was. Polen werd geregeerd door koning Sigismund, een neef van de Zweedse koning (ze hadden dezelfde grootvader van vaderskant). Sigismund had eens over Zweden geheerst, maar was afgezet vanwege zijn katholieke geloofsovertuiging.

NA DE LICHTING VAN DE VASA

Na een voorbereiding van enige jaren werd de Vasa op 24 april 1961 gelicht. Nu begon het karwei het schip te conserveren. Een scheepswrak dat zo lang onder water heeft gelegen moet een behandeling ondergaan, anders zou het hout na verloop van tijd splijten en uit elkaar vallen.

Aanvankelijk werd de Vasa met water besprenkeld, terwijl experts in de weer waren een passende conserveringsmethode te vinden. Gekozen werd voor het middel polyethyleen glycol (PEG), een wateroplosbaar wasachtig product dat langzaam in het hout binnendringt en de plaats van het water inneemt. Besprenkeling met PEG heeft vele jaren geduurd.

DE BEELDEN

Samen met de Vasa werden meer dan 14.000 losse houten voorwerpen geborgen, waaronder 700 houten beelden. Deze werden afzonderlijk geconserveerd om vervolgens te worden teruggeplaatst op hun oorspronkelijke plek op het schip. Dit karwei was een enorme legpuzzel.

Oorlogsschepen uit de 17e eeuw waren niet alleen gevechtsmachines, maar ook drijvende paleizen. De geborgen houtsnijwerken tonen sporen van verguldsel en verf. Moderne analysemethoden tonen aan dat ze geschilderd waren in bonte kleuren op een rode achtergrond. De houten beelden stellen leeuwen, bijbelse helden, Romeinse keizers, zeemonsters, Griekse goden en nog veel meer voor. Hun functie was de Zweedse koning te verheerlijken en  uitdrukking te geven aan zijn macht, zijn culturele ontwikkeling en zijn politieke ambities.

IN WELKE STAAT VERKEERT DE VASA VANDAAG DE DAG?

Conservering en onderhoud van de Vasa gaan voort. Doorslaggevend in het behoud van de Vasa is een gelijkmatig klimaat. Toen het wrak op de zeebodem lag verroestten de ijzeren bouten, en werd het eikenhout zwart van kleur. Uiteindelijk werd het schip bijeen gehouden door houten deuvels. Verontreiniging in het water veroorzaakte de vorming van grote hoeveelheden zwavel die het hout wist binnen te dringen. Vandaag de dag gaat de zwavel  een reactie met zuurstof
aan en wordt zwavelzuur gevormd. Dit zuur vreet het hout aan, maar het is niet gevaarlijk voor de museumbezoekers. Onderzoek naar conservering van de Vasa op de lange termijn gaat door.

VASA DE TIJDSMACHINE

Toen de Vasa zonk, werd de tijd aan boord stilgezet. In 1961 werd een onaangeroerd stukje 17e eeuw geborgen. Elk van de duizenden voorwerpen vertelt zijn eigen verhaal. Onder deze voorwerpen zijn ook de botten van bemanningsleden, hun eigendommen en de uitrusting van het schip.

In het slijk en de modder in het ruim van de Vasa vonden de bergers ook de zes zeilen die ten tijde van de ramp niet gehesen waren. Dit zijn de oudste zeilen ter wereld en ze waren zo dun als spinrag voordat ze geconserveerd werden. Onderzoek naar de vondsten gaat door. Vele unieke voorwerpen zijn te zien op de tentoonstellingen van het museum, die het leven uit een voorbije eeuw en de mensen van toen weer tot leven brengen.

BEZOEK AAN HET VASA MUSEUM

Openingstijden

Van 2 januari t/m 31 mei en van 1 september t/m 30 december
10.00-17.00, op woensdag 10.00-20.00
(Vasa restaurant 10.00-16.00)

Van 1 juni t/m 31 augustus 8.30-18.00
(Vasa restaurant 9.30-17.30)

31 december 10.00-15.00
(Vasa restaurant 11.30-14.00)

Gesloten op 1 januari, van 23 tot en met 25 december.

Toegangsprijzen

Volwassenen 130 SEK
Kinderen (van 0 tot 18) 0 SEK
Studenten (legitimatie verplicht) 100 SEK

Rondleidingen in het museum vinden meerdere keren per dag plaats.
Rondleidingen van groepen groter dan 9 personen moeten van
tevoren geboekt worden. De film over de Vasa wordt ieder uur
getoond met Engelse ondertiteling. Er kan geboekt worden om de film
in andere talen te bekijken.
Het e-mail adres voor boekingen: bokningen.vasa@maritima.se

Zo komt u bij het Vasa museum

Het Vasa museum ligt op het eiland Djurgården, rechts achter de brug Djurgårdsbron. Het bezoekersadres is Galärvarvsvägen 14 in Stockholm.   Lopend vanaf Stockholm Centraal (30 minuten) of van het metrostation Karlaplan (10 minuten). Tram nr. 7 vanaf Sergels torg/Hamngatan tot halte Nordiska museet/Vasamuseet. Bus 69 vanaf Stockholm Centraal of Sergels torg tot halte Djurgårdsbron. Bus 44 vanaf Karlaplan tot halte Nordiska museet/Vasamuseet. Veerboot tot Djurgården vanaf Slussen/Gamla stan en gedurende de zomer ook vanaf Nybroplan.

Djurgården

Het eiland, dat eens koninklijk jachtterrein was, is nu een fantastisch gebied voor recreatie en ontspanning in het centrum van Stockholm. Jaarlijks wordt Djurgården door miljoenen mensen bezocht. Onder de attracties op het eiland zijn Skansen, het eerste openluchtmuseum ter wereld, Junibacken met geliefde personages uit de boeken van Astrid Lindgren, pretpark Gröna Lund, het Vasa museum en vele andere attracties.

Touringcars

Er is parkeergelegenheid voor touringcars bij het museum.

Met de auto

Parkeergelegenheid voor personenauto’s is beperkt op Djurgården.
Het is het eenvoudigst te parkeren vóór de brug op Strandvägen of
Narvavägen.